Hieronder kunt u een chronologisch overzicht vinden van de geschiedenis van de Starnmeermolens. Het wordt ondersteund door oude kaarten, van sinds de droogmaking tot aan begin vorige eeuw. Deze kaarten kunt u aanklikken voor een grotere afbeelding.
Er is nog veel over de molens niet bekend, vooral over de bouw van de molens is weinig informatie te vinden. Mocht u nuttige informatie hebben en deze willen delen, dan kunt u altijd een mail sturen naar meer@starn.nl.
Situatie 1641 tot 1733
1642, gebouwd:
Op 13 april 1641 werden aanbesteed maar in 1642 toch als vijzelmolens gebouwd:
2 grote, achtkante waterradmolens, een boven- en een middelmolen.
De molens waar het hier hoogstwaarschijnlijk om gaat zijn:
- De wester bovenmolen.
- De wester ondermolen.
Een maand later werden aanbesteed en eveneens in 1642 gebouwd:
2 grote, achtkante vijzelmolens.
- Waarschijnlijk de noordooster bovenmolen te Spijkerboor.
- De zuidooster ondermolen, aan het oosteinde van de Middelweg.
Deze 4 molens hebben de Starnmeer drooggemalen.
1643, gebouwd:
- De molen van het Kamerhop. Dit was een wipmolen met vijzel.
De molen heeft op eigen kracht het Kamerhop drooggemalen.
1647, gebouwd:
2 vijzelmolens, vermoedelijk:
- De zuidooster bovenmolen.
- De ondermolen aan de middeltocht.
Reden voor het bijbouwen van deze molens is waarschijnlijk het inklinken van de grond, eenzelfde effect heeft zich voorgedaan in de Beemster.
Onderstaande kaart uit 1658 geeft de 7 molens mooi weer.
En ook op de volgende kaart uit 1680 zijn de molens goed te zien.
Situatie 1734 tot 1821
In 1734 werd een duiker van het Kamerhop naar de Starnmeer aangelegd, onder de vaart door. Hierdoor was er in het Kamerhop geen molen meer nodig.
1734, gesloopt:
- De molen van het Kamerhop, ivm overbodigheid.
In 1817 zijn alle Starnmeermolens aan de oostkant nog aanwezig:
Op bovenstaande kaart is redelijk te zien dat de ondermolen aan het oosteinde van de middelweg, niet maalt op de Knollendammervaart, maar op de sloot richting de Noordooster bovenmolen.
Bij de Noordermolen in Spijkerboor is dit niet goed te zien, maar uit een andere afbeelding uit 1646 blijkt dat deze molen toch echt een bovenmolen was:
Situatie 1822 tot 1872
In 1822/23 werd de duiker tussen Starnmeer en Kamerhop weggehaald omdat het Noord-Hollandsch Kanaal werd gegraven. Hiervoor lag de duiker te ondiep en moest dus weg.
1823, gebouwd:
- De molen van het Kamerhop, als achtkante binnenkruier met spruitbalken.
1827, gesloopt:
- De noordooster bovenmolen te Spijkerboor.
- De zuidooster ondermolen, aan het oosteinde van de Middelweg.
Van de bovenstaande kaart is niet precies bekend wanneer deze is gemaakt. Echter staat op deze afbeelding de Kamerhopmolen alweer aangegeven, waardoor de kaart van minstens 1823 moet zijn.
Op de afbeelding is de noordermolen bij Spijkerboor niet meer te zien, terwijl de zuidoostermolen aan de Middelweg er nog wel staat. Dit is opvallend.
Het doel van de kaart was namelijk om aan te geven wat de belangrijke waterwegen waren in het gebied. Hierom is de belangrijke bebouwing langs het water ingetekend (de noordooster ondermolen is om die reden niet te zien). Aangezien de noordermolen aan een belangrijk kruispunt van waterwegen stond zou het vreemd zijn dat deze niet is weergegeven, terwijl hij er wel stond. Daardoor lijkt het erop dat de molen inderdaad al gesloopt was. Aangezien deze molen volgens de gegevens in hetzelfde jaar is gesloopt als de zuidoostermolen aan de Middelweg, moet de kaart in de tussenliggende periode zijn gemaakt. Om precies te zijn in 1827.
Aan de afbeelding is echter nog iets vreemds, bij de zuidoostermolen staat verduidelijkt dat het een watermolen is. In de meeste bronnen wordt daarentegen vermeld dat de zuidooster molen (ook wel bekend als de Ruige- of Saendermolen) ten tijde van de sloop een hennepklopperij was. Als dit zo was, kan het dit, gezien de kaart, niet lang geweest zijn. Misschien een faillisementsloop?
Op onderstaande afbeelding uit 1832 zijn alleen de noordooster boven- en ondermolen nog over:
Situatie 1873 tot 1918
In 1873 kreeg de Starnmeer een stoomgemaal.
1875, gesloopt:
- De zuidooster bovenmolen.
- De ondermolen aan de middeltocht.
Onderstaande kaart uit 1895 laat duidelijk zien dat alle molens in het oosten van de Starnmeer verdwenen zijn:
Situatie 1919 tot heden
1919, gesloopt:
- De wester bovenmolen.
- De wester ondermolen.
Een opmerking of iets leuks te melden over deze pagina? Of misschien een toepasselijke afbeelding om erbij te zetten? Stuur me een berichtje!
